Goddelijke klanken
08.09.11 >< 27.11.11
Zeven eeuwen gregoriaanse handschriften in Vlaanderen
De Alamire Foundation maakte in opdracht van de Vlaamse Gemeenschap een inventaris van de muziekhandschriften die bewaard zijn in Vlaanderen en die dateren van de periode 1100 tot 1800. De tentoonstelling in M presenteert een beperkte selectie van die handschriften en maakt meteen duidelijk hoe een muziekhandschrift door de eeuwen heen veranderde op het vlak van productie, verluchting, de notatie van muziek en tekst en van de keuze van het repertoire.
Van de vroege middeleeuwen tot het einde van het Ancien Régime (10de - 18de eeuw) was het gregoriaans alomtegenwoordig in het Europese muziekleven. Hoewel Vlaanderen een belangrijke rol speelde in de ontwikkeling en verspreiding van dit repertoire, en er nog steeds een belangrijke hoeveelheid gregoriaanse handschriften bewaard wordt, blijft dit deel van Vlaanderens muzikale en artistieke patrimonium voor velen een onbekende, verborgen schat.
Neumen-notatie
De kern van de tentoonstelling wordt gevormd door een selectie van dertien handschriften die gemaakt werden in Vlaanderen en er ook worden bewaard, en die een opmerkelijke verscheidenheid tonen in ouderdom, presentatie, grootte en verluchting. Een groot aantal handschriften werd doorheen de eeuwen intensief gebruikt en getuigt dan ook van het muziek- en gemeenschapsleven in de instellingen waarin ze geschreven werden.
Het oudste handschrift toont aan dat deze muziek oorspronkelijk uit het hoofd werd uitgevoerd: het is zeer klein en maakt gebruik van ‘neumen’notatie, tekens zonder notenbalken. De grootte van de bronnen nam doorheen de eeuwen toe en ontwikkelde zich tot het formaat van een koorboek, waaruit een volledige groep zangers kon zingen. De grotere boeken zoals die uit Brugge, Tongerlo en Vorst, die dateren uit de dertiende tot de zestiende eeuw, zijn vaak prachtig verlucht.
Enkele van de bronnen werden gebruikt door beroemdheden in hun tijd: één van de manuscripten werd door Hildegard von Bingen naar de abdij van Villers gestuurd, andere handschriften werden gebruikt door de bekende Vlaamse mystica Beatrijs van Nazareth, de invloedrijke liturgist Radulph de Rivo van Tongeren en Johann Heinrich von Frankenberg, de laatste bisschop van Mechelen vóór de Franse Revolutie.
Klankinstallatie
Deze tentoonstelling plaatst zowel de manuscripten als de klinkende muziek in het middelpunt. Via de klankinstallatie 'Dioramatized #2' kan de bezoeker ook horen wat hij ziet en de verschillen in stijl, vorm en uitvoeringswijze beluisteren. Vier antifonaria uit respectievelijk de 11de, 13de, 15de en 18de eeuw worden op de tentoonstelling in beeld/klank gebracht door internationale topensembles.
Deze tentoonstelling is een samenwerking met Alamire Foundation en Illuminare
Publicatie
Reflecties # 14: Goddelijke KlankenBij de tentoonstelling verschijnt een speciale editie van het tijdschrift Reflecties.
Auteurs: Stratton Bull, Rudi Knoops, Pieter Mannaerts, Hendrik Vanden Abeele,
Denise Vandevoort, Lieve Watteeuw
Redactie: Bart Demuyt, Robrecht Janssen, Pieter Mannaerts, Goedele Pulinx, Sofie Taes,
Veronique Vandekerchove, An Verbeeck
Eindredactie: Sofie Taes
Prijs: € 7,5 | Verkrijgbaar in de M-shop.
Passie van de Stemmen
De derde editie van het festival 'Passie van de Stemmen' brengt deze prachtige muzikale erfenis weer tot leven met drie concerten op verschillende locaties. Een initiatief van Alamire Foundation, 30CC en M.
- Nacht van de Goddelijke Klanken
26.10.11 | Locatie: M | 21:00, 22:00 en 23:00 - En toen werd het stil
Capilla Flamenca o.l.v. Dirk Snellings
28.10.11 | Locatie: Abdijkerk Keizersberg | 20:00 - Miniatuur uit Brugge: O Sanctissime Praesul Christi
Cappella Pratensis, Wim Diepenhorst & Jean-Yves Haymoz
30.10.11 | Locatie: Sint-Pieterskerk | 20:00
Fringe Festival
In de rand - of de fringe - van Passie van de Stemmen vindt voor de tweede maal het Leuven FRINGE Festival plaats. Dit initiatief van Capilla Flamenca biedt Vlaams-Brabantse liefhebbers van gregoriaans en polyfonie (ensembles en koren) een kans om deze prachtige muziek zelf op een podium te plaatsen. Het is een open muziekfestival, waarvoor ieder zich kan inschrijven. Capilla Flamenca zal de geselecteerde ensembles adequaat begeleiden in de aanloop naar dit namiddagoptreden. Voor het publiek een buitenkans om talent uit de buurt aan het werk te zien!
- 30.10.11 | 15:00
- Locatie: Sint-Pieterskerk
Prijs: gratis
En ook
Ga ook naar ‘Vlaamse Miniaturen’ in de Koninklijke Bibliotheek van België en ‘Liber Floridus (1121), De wereld in een boek’ in het STAM-stadsmuseum Gent.
Activiteiten
| Wat? | Wanneer? | Voor wie? |
| Combinatierondleiding
Goddelijke Klanken + M-collectie | op aanvraag | groepen |
| Combinatierondleiding
Goddelijke Klanken + Tabularium | op aanvraag | groepen |
Kinderquiz [ PDF, 1,66 MB] | doorlopend | kinderen |
| Cursus Goddelijke Klanken | 26.10.11
14:00 > 17:30 | volwassenen |
| Studiedag Goddelijke Klanken | 28.10.11
9:30 > 18:00 | volwassenen |
| Concert & nocturne
Nacht van de Goddelijke Klanken | 26.10.11
20:00 > 23:00 | volwassenen |
