Onderzoek naar de herkomst van kunstwerken

De legende van de heilige Kwinten

Bij het inventariseren van een museumcollectie is het belangrijk dat de herkomst van kunst- en erfgoedobjecten nagegaan en gedocumenteerd wordt. Helaas gaat dat niet altijd even vlot: vaak is belangrijke informatie in het verre of meer recente verleden niet geregistreerd of verloren gegaan, bijvoorbeeld door oorlogs- en conflictsituaties. Met De legende van de heilige Kwinten heeft ook M zo'n werk in zijn collectie. Het schilderij werd in Duitsland door de zogenaamde Monuments Men van de vernieling gered, maar kon na de restitutie aan België in 1945 niet aan een rechtmatige eigenaar worden teruggegeven.

Geroofde en verdwenen cultuurgoederen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vele kunstwerken en cultuurgoederen uit openbaar en privébezit achtergelaten, geroofd en/of gestolen. Dit gebeurde ook in België. Er ontstond tegelijkertijd, voornamelijk in West- en Centraal-Europa, een grote kunsthandel. Een groot aantal cultuurgoederen werd na de Tweede Wereldoorlog opgespoord, teruggevonden en teruggegeven aan de rechtmatige eigenaars, erfgenamen of staten. Maar niet van alle teruggevonden cultuurgoederen was de herkomst even duidelijk: of ze geroofd waren en wie de vooroorlogse eigenaars waren, kon niet altijd met zekerheid worden bepaald. Sommige van deze cultuurgoederen belandden na de bezettingsjaren en de bevrijding in openbare collecties of in privéhanden.

Tijdens de Conferentie van Washington in 1998 onderschreef België in dit verband de principes over de onder het nationaalsocialisme geroofde en verdwenen cultuurgoederen. De Belgische musea en culturele instellingen werkten mee met de Studiecommissie joodse goederen en de Commissie voor Schadeloosstelling om de herkomst van deze cultuurgoederen uit te klaren. Het ging om kunstwerken die mogelijk voorwerp uitmaakten van de nationaalsocialistische roof of aankopen, en de naoorlogse restitutie in en door België.

Het onderzoek nam een aantal jaren in beslag. Na deze enquêtes en vanuit het oogpunt van transparantie werd besloten om de kunstwerken met een ongeïdentificeerde herkomst of met een onvolledige herkomst onder te brengen in een databank met als doel om meer informatie te bekomen over de verwervingsgeschiedenis. Deze nationale databank legt voornamelijk de nadruk op schilderijen en beeldhouwwerken die na de Tweede Wereldoorlog in museale verzamelingen terecht kwamen. Dit onderzoek is een nauwe samenwerking tussen de Gemeenschappen, de federale overheid en de betrokken instellingen en musea.

De legende van de heilige Kwinten

Ook in de M-collectie wordt een schilderij bewaard dat na de restitutie aan België in 1945 niet aan een rechtmatig eigenaar kon worden teruggegeven, namelijk De legende van de heilige Kwinten. Iedere informatie die de geschiedenis van het schilderij kan verduidelijken, meer bepaald over de vooroorlogse periode en de oorlogsjaren, is welkom. Heb je meer informatie over dit werk? Neem dan gerust contact op met de dienst Collecties van M via e-mail of via gewone post. Wil je graag meer weten over wat er zich op dit fascinerende schilderij afspeelt? Bekijk dan zeker de detailfiche van het werk op de website van Erfgoedplus. Verder kan je onderaan deze pagina een overzicht raadplegen met alle details, zoals de vervaardiger van het werk, de afmetingen, de herkomst ...

Niet altijd kwaad opzet

Voor de volledigheid vermelden we graag dat oorlogsomstandigheden niet de enige oorzaak zijn van lacunes in de geschiedenis van kunstwerken. Vooral het ontbreken van documenten en archiefstukken, maar ook andere factoren, zoals diefstallen of niet gedocumenteerde aankopen, schenkingen of ruilen kunnen het opsporen van de geschiedenis van kunst- en erfgoedobjecten in museale verzamelingen bemoeilijken. Onduidelijkheden in de herkomst van een kunstwerk wijzen dus niet altijd op kwaad opzet. 

De legende van de heilige Kwinten

Details