Nieuwe collectiepresentatie in M: Neem je Tijd

Nieuwe collectiepresentatie in M:

Neem je Tijd

"Een museum moet mensen helpen om beter te kijken"

Trouwe bezoekers van M kennen ongetwijfeld ‘De kracht van beelden’, de vorige tentoonstelling in de eerste zaal: een ongewone, originele mengeling van oude en hedendaagse kunst. Half juli kreeg de zaal een nieuwe invulling met een nieuwe naam: ‘Neem je Tijd’. Curatoren Lore Van Hees en Peter Carpreau lichten een tipje van de sluier op.

Lore: ‘‘Vroeger had M – zoals de meeste musea – een vaste opstelling waarin het de topstukken van zijn collectie toonde. Allemaal netjes gegroepeerd per periode of stijlrichting. Maar een paar jaar geleden zijn we van die klassieke presentatie afgestapt. We stellen nu uit onze collectie regelmatig nieuwe, meer thematische tentoonstellingen samen, met werken uit verschillende tijdvakken. Het is bijvoorbeeld goed mogelijk dat we een abstract hedendaags werk naast een middeleeuws drieluik tonen. ‘Waanzin’ en ‘De Taal van het Lichaam’, die je al een tijdje kan bekijken in M, zijn bijvoorbeeld collectiepresentaties. En nu dus ook ‘Neem je Tijd’.’’

Veel reacties

Peter: ‘‘Op ‘De kracht van beelden’ hebben we veel reacties gekregen: van bezoekers, vakgenoten, collega’s uit het museum... Vaak positief, maar soms ook kritisch. De aanpak was nogal academisch – ik mag dat zeggen, ik heb de tentoonstelling gemaakt (lacht). Met die opmerkingen hebben we rekening gehouden toen we 'Neem je tijd' samenstelden.’’

 

Lore: ‘‘De naam zegt het al: het thema is tijd, en hoe kunstenaars én toeschouwers daarmee omgaan. Beeldende kunst lijkt statisch, maar ze heeft wel degelijk een tijdsdimensie. Sommige werken vertellen een verhaal. Andere verwijzen naar het verglijden van de tijd. Of ze veranderen als je de tijd neemt om ze vanuit een andere hoek te bekijken.’’

 

Peter: ‘‘De boodschap aan de bezoeker is: sta er eens bij stil hoe de kunstenaar tijd gebruikt en afbeeldt in zijn werk. En neem zelf ook de tijd om het te bekijken, om het in alle details tot je te laten doordringen. Vraag je af hoe lang je naar een werk kijkt, en waarom.’’

 

‘‘Met 'Neem je tijd’ willen we daarnaast nog een tweede punt maken, net zoals met ‘De kracht van beelden’ trouwens: de beeldgeletterdheid van de bezoekers aanscherpen. We worden allemaal overspoeld met beelden, maar weten we altijd hoe we die moeten interpreteren? Een museum moet mensen helpen om beter te kijken, vind ik. Dan zijn ze ook beter gewapend tegen fake news, gemanipuleerde beelden, reclame, propaganda... Dat is hard nodig, als ik zo om me heen kijk.’’

Oud en nieuw

Lore: ‘‘We tonen een tiental werken – de helft oud, de helft hedendaags. De zaal lijkt dus leger dan bij ‘De kracht van beelden’, maar dat is de bedoeling. We willen de mensen stimuleren om rustig naar elk werk te kijken, en dat lukt niet als je ze overvoert.’’

 

‘‘Het eerste werk dat je te zien krijgt, is ‘Disque’ van Ann-Veronica Janssens. Dat is een aluminium schijf van een meter doorsnede. Als je dichterbij komt, zie je dat er uiterst fijne concentrische cirkels in geciseleerd zijn, een beetje zoals bij een oude langspeelplaat. In combinatie met de lichtinval verandert de schijf daardoor van uitzicht als je ze vanuit een andere hoek bekijkt.’’

 

‘‘Naast dat werk zie je de Kalenderwijzerplaat. Voor wie ze niet kent: het gaat om een cirkelvormige jaarkalender van rond het jaar 1500, waarop je onder meer de voortgang van de seizoenen ziet. Er zitten vijf eeuwen tussen die twee werken, maar toch gaan ze met elkaar in dialoog. Je zou haast kunnen zeggen dat ‘Disque’ een hedendaagse interpretatie van de Kalenderwijzerplaat is: niet alleen hebben ze dezelfde vorm, ze laten ook allebei zien hoe kunstenaars omgaan met het gegeven tijd.’’

Peter: ‘‘Weer een andere insteek zie je bij een 17de-eeuws stilleven van Gerrit van Stellingwerff. Er zit geen verhaallijn of tijdsboog in: al wat je ziet is een verzameling objecten. Maar de tijd is wel symbolisch aanwezig. Het werk is een zogeheten vanitas, een allegorie op de vergankelijkheid. Het is een waarschuwing aan de toeschouwer: kennis, geld, roem, bezittingen, vroeg of laat raak je het allemaal kwijt.’’

 

Lore: ‘‘Van Hans Op de Beeck tonen we dan weer ‘Gardening’, een video van een getekend landschap. Dat verandert met de seizoenen – soms haast onmerkbaar, soms abrupt. Een hedendaags werk, maar absoluut niet abstract. Je hoort er koormuziek van Thomas Tallis bij, een Engelse componist uit de 16de eeuw. De voortgang van de seizoenen herinnert aan de Kalenderwijzerplaat, en er zijn zeker ook links met de andere werken in de zaal. Maar die mag de bezoeker zelf invullen.’’

Stilstand in beweging

Peter: ‘‘Centraal in de ruimte staat ‘De zaaier’, het manshoge bronzen beeld van Constantin Meunier. Meunier heeft één moment uit een beweging vastgelegd, als op een foto. Maar de beweging van het zaaien duurt langer dan dat ene moment. En het is natuurlijk ook een driedimensionaal werk, waar veel bezoekers omheen zullen willen stappen – en dat kost tijd. Op zulke meerduidigheden willen we de bezoeker wijzen.’’

 

Lore: ‘‘We combineren wel werken uit verschillende periodes, maar het gaat niet om: wat is nu oude en wat nieuwe kunst? We willen mensen vooral uitnodigen om stil te staan en te kijken. En zélf op zoek te gaan naar antwoorden.’’

Klaar om de tijd stil te zetten en om je te verdiepen in kunst?