Nummer twee | Klinkt als kunst

Luister eens naar een schilderij

'Klinkt als kunst'

Nummer twee van M

‘Klinkt als kunst’: de podcasts van M

LUISTER EENS NAAR EEN SCHILDERIJ

Hoe kijken we naar kunst? Zien we alleen het grote plaatje, of hebben we ook oog voor de details? En hoe kan een museum zijn bezoekers helpen om nog meer te zien?

Die vragen waren voor M het uitgangspunt om audiodescripties te gaan maken: beschrijvingen van kunstwerken die je kan beluisteren via een audiogids. Je kan zo’n audiogids meenemen tijdens je bezoek aan het museum, maar veel audiodescripties vind je ook op onze site als podcasts onder de noemer ‘Klinkt als kunst’, samen met nog heel wat andere boeiende podcasts. Handig, want zo kan je kunstwerken thuis of in de auto op een heel andere manier ervaren: al luisterend.

 

We hebben twee van die audiodescripties voor je klaar staan in dit artikel. Boeiende oefening: probeer je op basis van de beschrijving voor te stellen hoe het werk eruitziet, en bekijk het dan via de link. Zat je in de buurt? Of was het toch heel anders dan je voor ogen had?

DE LIST

Je staat voor het portret van een jonge vrouw. Je ziet haar hoofd en een deel van haar bovenlichaam, zoals bij een buste. Het schilderij meet zo’n 50 bij 40 centimeter en werd in 1868 gemaakt door de Italiaanse schilder Cesare Mussini.

 

In deze grote zaal zijn er wel meer vrouwen uit verf of steen die om je aandacht vragen, maar geen enkele doet dat op zo’n indringende manier als deze diva.

 

Mussini draaide zijn model driekwart naar rechts om iets meer dynamiek te creëren in wat anders een traditioneel busteportret zou zijn. Over haar lichaam is een lichtblauwe stof gedrapeerd, die een deel van haar haar, haar achterhoofd en haar rechterschouder bedekt. Haar linkerschouder blijft bloot, waardoor je een stuk van de bleke huid van haar bovenarm krijgt te zien. Dat geeft het portret een sensuele toets. Haar bleke huid en het lichtblauw van de stof contrasteren met haar donkere ogen en glanzende zwarte haar, dat ze heeft opgestoken in een vlecht.

 

De vrouw is zich zeer bewust van haar toeschouwers, en kijkt ze vanuit haar ooghoeken aan. De positie van haar linkerhand geeft haar een onderzoekende, denkende houding: ze houdt haar wijsvinger tegen haar wang en ondersteunt haar kin met haar duim. Haar drie andere vingers rusten op haar kin. Ook haar opgetrokken linkerwenkbrauw en -mondhoek en de lichtjes schuine hoek van haar hoofd dragen bij tot die denkende houding. Ze draagt geen sieraden maar heeft wel een atypisch attribuut: een plant met kleine, groene blaadjes en scherpe doornen slingert twee keer rond haar pols, hangt over haar rechterschouder en vormt een kroon op haar hoofd.

 

Haar indringende blik, haar houding en de doornenplant wijzen erop dat dit geen realistisch portret is van een welgestelde dame. Deze vrouw wil je liever niet in levenden lijve tegenkomen. Ze symboliseert ‘de list’ of ‘de boosaardigheid’. De beeltenis van vrouwen wordt al sinds de oudheid gebruikt om abstracte begrippen een menselijke verschijning te geven. Vaak gaat het dan over positieve eigenschappen zoals moed of wijsheid, of geografische elementen zoals steden of rivieren, maar in dit geval waarschuwt de sluwe, verleidelijke blik van de vrouw voor het kwade.

LES POINTS D’EAU

Deze vierkante foto meet 50 bij 50 centimeter. Pal in het midden staat een man, driekwart naar rechts gedraaid. Hij draagt een zwarte broek en een geruite colbert. Zijn voeten staan stijf naast elkaar. Zijn linkerarm is gebogen en in zijn linkerhand houdt hij het handvat van een paraplu dicht tegen zich aan voor zijn borst. De klokvormige paraplu belemmert zijn zicht, want hij houdt hem zo laag dat alleen nog de kraag van zijn coltrui en zijn kin zichtbaar zijn. Het is geen normale paraplu – hij is gemaakt van donkerblauw fluweel. Zijn rechterarm houdt de man strak naast zijn lichaam en in zijn rechterhand houdt hij het handvat van een gieter stevig vast. De gieter is net als de paraplu gemaakt van zacht, donkerblauw fluweel.

 

De man staat op de kade aan de oever van de Maas, vlak bij een brug waarvan links nog het laatste deel te zien is. Op de andere oever zien we links het dak van een kerk en rechts nog de eerste veertien verdiepingen van een appartementsgebouw dat boven en rechts wordt afgesneden.

 

De naam van het charmante personage is Messieurs Delmotte, hij is het alter ego van de kunstenaar. Delmotte is een dandy die dwaze en futiele handelingen uitvoert die de kunstenaar vastlegt op foto of video. Wat is het personage hier eigenlijk van plan met de fluwelen gieter en de paraplu? Want als we kijken naar de lucht, dan ziet die er somber en grijs uit. Alsof het dadelijk gaat regenen. En dan heeft de dandy niet veel aan zijn fluwelen paraplu.

Meer leesvoer!

Nummer twee

Souffleur

Achter de schermen bij M

Hoe maak je een tentoonstelling?

Nu te zien in M:

'Neem je Tijd'