Ravage

20.03.2014 - 01.09.2014

Kunst en cultuur in tijden van conflict

Precies honderd jaar geleden brak de Eerste Wereldoorlog uit. De oorlog was allesverwoestend: ook kunst en cultuur vielen ten prooi aan geweld. In Leuven gingen onder meer de oude universiteitsbibliotheek en talloze kostbare boeken in vlammen op. Ravage neemt de brand van Leuven in 1914 als vertrekpunt en plaatst dit verhaal in een ruimere context. Door de eeuwen heen zijn er ontelbare voorbeelden van conflicten waarbij cultureel erfgoed een doelwit is geweest. Van de Beeldenstorm tot de vernietiging van de Boeddhabeelden in Afghanistan, van het brandende Constantinopel tot de verwoesting van Beiroet: misdaden tegen kunst en cultuur zijn van alle tijden. Ook nu zijn er bijna dagelijks berichten over verwoestingen van cultureel erfgoed. 

De tentoonstelling laat zien hoe kunstenaars deze vernietigingen in beeld brengen. Ze zijn geschokt om wat verloren is en laten zich inspireren door de verwoesting. Ravage brengt kunstwerken samen van de vijftiende tot en met de eenentwintigste Een grote diversiteit aan media komt aan bod: van schilderkunst en grafiek over wandtapijtkunst tot fotografie, video en monumentale installaties. In het tentoonstellingsparcours zijn de kunstwerken in vijf thema’s opgedeeld: de verwoeste stad, de ruïne, de doelbewuste vernieling, propaganda en kunstroof.

De kunstenaars

Cai Guo-Qiang, Adel Abdessemed, Emily Jacir, Fernando Bryce, Lamia Joreige, Lida Abdul, Michael Rakowitz, Mona Hatoum, Mona Vatamanu & Florin Tudor, Sven Augustijnen, Francesco Hayez, Floris Jespers, Pierre Alphonse & Pierre Emile Arnou, Frans Francken II, Henri Bles, Pietro da Cortona, Simon de Vlieger, Aurèle Augustin Coppens, William Turner, Michael Sweerts

Voor de expositie Ravage heeft M-Museum Leuven zich onthecht opgesteld. Zonder narcisme hebben de makers nagedacht over hoe de eeuwige strijd tussen Minerva (schoonheid) en Mars (oorlog) zich voltrokken heeft. De Standaard

Mona Hatoum

Bunker

Mona Hatoum (°1952, Beiroet) verlaat Libanon bij het begin van de burgeroorlog in 1975. Ze presenteert de herinnering aan haar geboortestad als een apocalyptisch landschap. Een groep van dertien stalen constructies roept de ervaring op van een door de bevolking achtergelaten stad. Hoewel de structuren ontdaan zijn van architectonische details, herleid tot hun basiselementen, zijn sommige ervan gebaseerd op herkenbare gebouwen in Beiroet. De fysieke ervaring van een kunstwerk komt voor Hatoum altijd op de eerste plaats. Dit is ongetwijfeld van toepassing op Bunker: de bezoeker die zich door het puin van deze verzameling moderne ruïnes beweegt, wordt onmiddellijk gegrepen door de emotionele impact ervan. Dit is een onherbergzame plek, geen beschermende zoals de titel van het werk doet vermoeden.

Floris Jespers

American Welfare – Commission for relief in Belgium

De brand van de Leuvense universiteitsbibliotheek zorgt wereldwijd voor verontwaardiging. Na de oorlog bouwen de Amerikanen een nieuwe bibliotheek. Als dank schenken de Belgen in 1953 een imposant wandtapijt naar een ontwerp van Floris Jespers (1889-1965, Antwerpen). Het wandtapijt moet de Amerikaanse vrijgevigheid ten aanzien van België verheerlijken. Rechts is de tussenkomst van de Amerikanen op het slagveld afgebeeld; de beschaving is er onder de voet gelopen, maar de Amerikaanse interventie kan het cultureel erfgoed van de totale ondergang redden. Centraal is de nieuwe Leuvense universiteitsbibliotheek duidelijk te herkennen. Het tapijt is voor het eerst getoond op de Wereldtentoonstelling van New York in 1939. Later is het plechtig overhandigd aan de Hoover Institution in Stanford.

Michael Rakowitz

May the Arrogant Not Prevail

De Iraakse Ishtarpoort is een van de meest beroemde voorbeelden van een kunstwerk dat uit zijn oorspronkelijke culturele context is weggehaald. De poort dateert uit 575 v. Chr. en was de stadspoort van het oude Babylon, in de regio waar nu Irak ligt. Aan het begin van de twintigste eeuw wordt de poort ontmanteld onder leiding van een Duitse archeoloog en gereconstrueerd in het Pergamonmuseum in Berlijn. Nabij de antieke ruïnes van Babylon staat vandaag een reconstructie van de Ishtarpoort uit de jaren 1950. Michael Rakowitz (°1973, New York) maakt een replica van deze replica. Met dit werk vestigt de kunstenaar de aandacht op de koloniale voorgeschiedenis van moderne culturele instituten. Hij bekleedt zijn poort met verpakkingen van Arabische levensmiddelen.

Ravage combineert mooi de twee krachtlijnen van Museum M: oude én hedendaagse kunst zijn verweven doorheen verschillende thema's. Cobra.be

Curatoren: Eline Van Assche en Ronald Van de Sompel


Wetenschappelijk comité: Koenraad Brosens (KU Leuven), Luc Delrue (M), Mark Derez (KU Leuven, Universiteitsarchief), Goedele Pulinx (M), Marjan Sterckx (UGent), Jo Tollebeek (KU Leuven), Tom Verschaffel (KU Leuven), Hélène Verreyke (M) en Eva Wittocx (M)