An Olaerts schrijft over de ‘Collectie van M’

Het zal je niet ontgaan zijn: sinds de zomer van vorig jaar is onze opstelling helemaal vernieuwd. Nog tot 2029 kan je in 11 zalen gaan kijken naar een nieuwe selectie van zowat 300 oude en hedendaagse kunstwerken. Samen vormen ze de ‘Collectie van M’.

An Olaerts ken je misschien als columnist voor De Standaard. Op vraag van M zocht ze in de museumzalen een antwoord op de vraag: hoe doe je dat in godsnaam, 300 stukken kiezen uit een collectie van 58.000?

Je moet het maar durven, 58.000 kunstwerken terugbrengen naar 300 stuks. Lef heb je ervoor nodig. Een toverspreuk misschien ook. Of een beetje ruzie? De conservatoren van M Leuven beweren bij hoog en bij laag van niet. Geen hete tranen in het depot van het museum. Geen harde woorden in de vergaderzaal. Ook al zaten ze aan tafel met haakse kunsten, uit kerken van lang geleden én uit ateliers van nu. Bovenal waren ze overtuigd van een verhaal dat ze samen wilden vertellen.

De nieuwe verjaardagscollectie van M omspant contradicties en gedoe als een zilveren ballon. Wat de expo viert, is de mens, die na eeuwen en eeuwen nog altijd zit opgescheept met dezelfde kopzorgen en verwonderingen. Soms is de wereld een jammerdal. Soms ook helemaal niet. Maar altijd, altijd zijn er voetstappen die de weg eerder hebben afgelegd. Mankepoten, sprinters, huisjesslakken, vliegeniers, bromberen en stenen heiligen hebben een spoor getrokken in de geschiedenis. Kunst laat - los van de tijd - zien dat je nooit alleen bent.

Zaalzicht 'Collectie van M', 2024, M Leuven, foto: © Wouter Van Vooren voor M Leuven

Bezoekers in de zalen van de 'Collectie van M' — Wouter Van Vooren voor M Leuven

Bezoekers krijgen een rondleiding van een gids in de tentoonstellingszalen van M Leuven — Wouter Van Vooren voor M Leuven

Was eenzaamheid een kamertje, dan kun je in de hoek van het plafond een ballon zien hangen. Denkbeeldig! Iemand was hier eerst. En na jou komt er nog iemand. Onthou dat! Als je het niet meer weet ga dan schuilen in M Leuven. Er zijn elf zalen waar je de tijd kunt horen mompelen: Ach mens, geef acht. Laat je troosten. Zie de heilige Hiëronymus in zijn werkkamer zitten met die doodskop. Kijk Chronos in de wollen draad van een wandtapijt. Zie het meisje aan de oever van een rivier. Ze staart naar een klomp met een zeil op het water.

Kunst kan alles, varen op verf en drijven op verontwaardiging. Het portret van Sakala, de Congolese jongen die ooit school liep in Gent, sijpelt binnen als vergif. Zijn verhaal vreet je hart aan. Ook al ben je een postmoderne wilde, een verwende museumganger, een Instagrammer met de aandachtsspanne van een bokaalvis. Aan de nieuwe opstelling van M Leuven zitten zoveel haken dat je altijd wel ergens blijft hangen. Velcro is het, met dank aan de bravoure van conservatoren, diensthoofden en publieksmedewerkers.

‘Chronologie doen we niet’, zeiden ze. ‘We gaan voor transhistorisch.’ Weg met de volgorde is de brutale samenvatting die ze zelf nooit zouden maken. Gewoon omdat ze te beschaafd zijn om te roepen. Daarvoor hebben ze een columnist met een grote mond ingehuurd die met branie kan zeggen: Ga kijken, ga drie keer kijken, want het is véél. Het is grappig. Het is intens, teder, spannend, verdrietig, moeilijk en van alle tijden. En verder is er ook porno, zoals dat sinds mensenheugenis zal blijven duren.

Of durven.

An Olaerts

auteur, journalist en columnist