Sint-Pieterskerk: de kapel van Fiere Margriet

Fier & van hier

Op kermismaandag, begin september, was het weer zover: zoals elk jaar werd in de Sint-Pieterskerk het reliekschrijn van Fiere Margriet geopend. Welgeteld één dag kon je haar schedel (mét zilveren kroontje!) en beenderen aanschouwen. Meer weten over de Leuvense volksheilige? Lees verder.

In de kooromgang van de Sint-Pieterskerk vind je de gotische kapel van Beate Maria. Rond 1535 werd daar een kleine zijkapel naast gebouwd, als laatste rustplaats van Fiere Margriet. Gelovigen konden van buitenaf rechtstreeks binnen via een poortje. Dat is dichtgemetseld, maar vanaf het Rector De Somerplein is de zijkapel zelf goed te zien.

Legendarisch

Er zijn verschillende versies van de legende van Fiere Margriet. De bekendste vertelt hoe Margriet (haar familienaam kennen we niet) werkte als dienstmeid in de herberg van haar oom en tante. Op een avond kwamen daar twee vreemdelingen aan. Margriet werd erop uitgestuurd om wijn te halen, maar toen ze terugkwam, hadden de gasten haar oom en tante vermoord. Ze ontvoerden Margriet en probeerden haar buiten de stad te verkrachten. Toen ze zich verzette, vermoordden ze ook haar en wierpen haar in de Dijle. Mirakel: Margriet dreef stroomopwaarts terug de stad in. De moordenaars werden gevat en terechtgesteld, en het graf van de jonge vrouw werd een bedevaartsoord. Overigens: ze werd ‘fier’ genoemd omdat ze nog liever stierf dan haar maagdelijkheid te verliezen. Of, zoals een oude kroniek het uitdrukt: ‘om haere maegdelyke zuyverheyd te bewaeren, wreedelyk gemarteld’.

Fiere Margriet drijft op de Dijle, Pièrre Joseph Verhaghen, 1760-ca. 1765, Collectie M Leuven/Sint-Pieterskerk, bron: artinflanders.be, foto: Dominique Provost

Wat een begankenis!

Margriet werd begraven op het kerkhof, toen nog rond de kerk. Algauw kwamen Leuvenaars bij het graf genezing afsmeken. Toen het kerkhof rond 1535 werd geruimd, verhuisden Margriets resten naar de speciaal daarvoor gebouwde zijkapel. Sinds 1902 rusten ze er in een neogotisch reliekschrijn. Dat werd tussen 1930 en 1965 jaarlijks in processie (‘begankenis’) door de stad gedragen. Door verschillende sterke mannen, want het schrijn is loodzwaar.

Het schrijn zelf, een meesterstuk van neogotische edelsmeedkunst, werd betaald met gulle giften van parochianen, vooral van jonge dienstmeiden: zij zagen in Fiere Margriet een rolmodel.

Naast het schrijn staat de originele kruik waarmee Margriet destijds wijn ging halen – althans: volgens de overlevering. In werkelijkheid is het onwaarschijnlijk, al was het maar omdat er op de kruik geen enkel spoor van een handvat te zien is.

Hu!

In de kapel van Beate Maria hangen vijf doeken die de legende van Fiere Margriet tonen. Ze zijn het werk van Pieter Jozef Verhaghen, een kunstenaar uit de streek die het in 1773 tot hofschilder van keizerin Maria-Theresia bracht. Let op het schilderij rechts: dat toont Margriet wanneer ze net uit het water is gehaald. Ze is zéér realistisch voorgesteld – niet schrikken dus!

Lange tijd dachten we dat Margriet in 1902 zalig was verklaard. Onderzoek heeft echter uitgewezen dat de aanvraag wel is ingediend, maar nooit goedgekeurd. Margriet is dus heilig noch zalig, alleen maar fier. Wat niet wegneemt dat de Leuvenaars trots op haar blijven. Ook na 800 jaar.

Laatste Avondmaal (linker zijluik: joods Paasmaal) — Laatste Avondmaal, Dieric Bouts, 1464-1468, Collectie M Leuven, bron: artinflanders.be, foto: Dominique Provost

Beleef Bouts

Op een boogscheut van M vormt de Sint-Pieterskerk het decor voor een zinnenprikkelende beleving. M neemt je mee in het boeiende verhaal van de gotische kerk en laat je kennismaken met haar kunstschatten: topstukken van Vlaamse Meesters in hun authentieke context.

Meer over de expo