‘A History of Touch’: Grace Schwindt en de Christusbeelden van M

‘A History of Touch’

Grace Schwindt en de Christusbeelden van M

In 2023 deed Grace Schwindt op uitnodiging van M een residentie in het museumdepot. De Duits-Britse kunstenares onderzocht er onder meer middeleeuwse beelden van ‘Christus op de koude steen’ en liet er zich door inspireren voor nieuw werk. Het resultaat zie je in de tentoonstelling ‘A History of Touch’.

Grace Schwindt: “Het begon bij de tentoonstelling ‘Meesters in beeld’, een jaar of zeven geleden in M. Daar zag ik een reeks beelden van Christus op de koude steen, naast elkaar op een lange sokkel. Het maakte een diepe indruk om de lijdende Christus zo lijfelijk voor me te zien. De herhaling voegde er een dimensie aan toe: hoe verandert een voorstelling als je er zoveel varianten van ziet?”

“Ik vroeg me ook af: hoe zorgen we voor zulke oude werken? Hoe bewaren en restaureren we ze? Tijdens gesprekken met Eva (Wittocx, afdelingshoofd Hedendaagse kunst en curator van deze tentoonstelling) stelde zij een residentie voor om dat verder te onderzoeken.”

Benedicte Dierickx (depotbeheerder): “Ik heb Grace begeleid in ons depot, en getoond hoe we werken.”

Grace (tot Benedicte): “Alleen al je gebaren vond ik haast een performance. Hoe je een werk opneemt, voorzichtig naar een tafel draagt en daar op een kussen legt… En toen die beelden dan voor me stonden, dat was… de hemel. Het was zo'n voorrecht om ze te mogen aanraken, al was het met handschoenen. Aanraking is erg belangrijk in mijn werk. Ik zie het als een manier om direct contact te maken met de geschiedenis, met trauma’s ook – nog zo’n centraal thema voor mij.”

“De beelden tonen niet alleen de wonden van Christus, ze zijn zelf ook beschadigd. Er zitten barsten in, er ontbreken stukken. Die zijn het gevolg van aanrakingen: door mensen en voorwerpen, door contact met de lucht en de aarde… Wat mij interesseerde was: vanaf welk punt maken die beschadigingen deel uit van de voorstelling? Daar heb ik over gesproken met Benedicte en met restaurateurs.”

Benedicte: “Omgaan met beschadigde objecten is mijn werk. Maar juist in die schade zag Grace schoonheid. Voor mij was dat een nieuw perspectief.”

Foto van Christusbeeld genomen door Grace Schwindt in depot M, 2023

Steen en been

Grace: “Ik heb veel foto’s van de beschadigingen genomen, en vervolgens ben ik die gaan tekenen. Het resultaat balanceert tussen figuratief en abstract – alleen Benedicte en ik weten welke tekening op welk beeld gebaseerd is (lacht). Ik heb gewerkt met zachte tinten en potloodlijnen, maar vervolgens heb ik er blauw en rood aan toegevoegd – hevige kleuren, die de tekening kracht geven. Die combinatie zegt voor mij iets over de balans tussen zorg, kwetsbaarheid en kracht. Ik wil trauma’s zichtbaar maken – niet verbergen, zoals we meestal doen. Door kwetsbaarheid bloot te leggen, maak je er een kracht van. Of misschien is het beide: kracht én kwetsbaarheid. Ik wil complexiteit tonen, niet zeggen hoe het zit.”

“Eén werk sprak me bijzonder aan. Een 16e-eeuwse stenen Christus, of wat ervan over is: twee benen, een torso met hoofd, en de koude steen zelf. Te weinig om het origineel te reconstrueren, maar net dat triggerde mij.”

Benedicte: “Mijn reflex zou zijn: een werk zoals dit kunnen we moeilijk exposeren. Maar door de gesprekken met Grace ging ik me afvragen: waarom eigenlijk niet?”

Grace Schwindt aan het werk aan nieuwe productie ‘A History of Touch’ in atelier RR Keramiek Branden (Nl) — © Salto Productions

Grace: “Dat beeld inspireerde mij tot nieuwe schilderijen én een nieuwe sculptuur. Die bestaat uit geometrische elementen van keramiek waarin ik de contouren van de vier bewaard gebleven fragmenten heb uitgespaard. Toch tonen we maar één origineel fragment, een been. De sculptuur is daarvoor een soort tijdelijke drager, maar tegelijk ook een kunstwerk op zich. Het thematiseert de wonden en trauma’s van het origineel, en verwijst naar de idee van bescherming en zorg voor kwetsbare objecten.”

“Het was de eerste keer dat ik zo intensief met oude kunst heb kunnen werken, en ik vond het geweldig. Het heeft me honderden ideeën voor nieuw werk gegeven.”

Van residentie tot tentoonstelling

Grace Schwindt combineert disciplines als tekenen, performance, film, sculptuur en schilderkunst. Ze analyseert hoe lichamen, objecten en taal bijdragen aan de constructie van geschiedenis en herinnering. In haar werk spelen begrippen als kwetsbaarheid en zorg een belangrijke rol. Grace is geen onbekende voor M: in 2013 en 2018 nam ze al deel aan het Playground-festival.

Haar solotentoonstelling in M toont zowel bestaande sculpturen, tekeningen en schilderijen als nieuwe creaties, waarvoor ze zich liet inspireren door historische objecten uit de collectie van M. Die verkende ze tijdens een residentie in ons depot, waar depotbeheerder Benedicte Dierickx haar begeleidde.

De residentie in het depot past in een nieuw programma waarin kunstenaars, curatoren of denkers worden uitgenodigd om in en met M te focussen op een aspect van de museumwerking.

‘When a body becomes a Landscape’, Grace Schwindt, 2024 © de kunstenaar, courtesy Galerie Peter Kilchmann Zurich/Paris

Grace Schwindt, ‘A History of Touch’, van 14.02.25 tot 16.11.25 in M

Meer over de tentoonstelling

De documentaire ‘To Create Closeness’ volgt Schwindt in haar traject: van haar eerste observaties in het museumdepot en haar gesprekken met experts tot het maakproces van haar kunstwerken en de uiteindelijke tentoonstelling.