Playground Festival

In november organiseren M en STUK alweer de zeventiende editie van Playground Festival: een vierdaagse speeltuin voor kunstenaars die elementen uit de beeldende en de podiumkunsten combineren tot prikkelende live-performances.

Kunstliefhebbers uit de hele wereld komen hier speciaal voor naar Leuven

Steven Vandervelden

Algemeen en artistiek directeur van STUK

Steven Vandervelden is algemeen en artistiek directeur van STUK. In 2007 stond hij mee aan de wieg van het festival.

“Playground is begonnen als een project van STUK. Het initiatief kwam van mezelf en Eva Wittocx – nu afdelingshoofd Hedendaagse Kunst bij M, maar toen werkte ze nog bij ons.”

“Het idee hadden we opgepikt op Performa, een biënnale in New York die beeldend kunstenaars uitnodigt om hun ding te doen op een podium. Dat was toen compleet nieuw: in die tijd waren beeldende kunst en podiumkunst nog gescheiden werelden. Die aanpak sprak ons geweldig aan, en we besloten ‘m in Europa te introduceren. Intussen heeft Playground een stevige reputatie opgebouwd: nog elk jaar komen curatoren en kunststudenten uit heel de wereld er speciaal voor naar Leuven.”

Eigenlijk is het simpel

“In 2009 ging Eva voor M werken, dat toen net openging. Zo is het balletje aan het rollen gegaan en zijn we Playground samen met M gaan organiseren. Voor een interdisciplinair festival is de combinatie van een kunstencentrum en een museum ideaal. Zelf ben ik al jaren directeur van STUK, maar Playground programmeer ik nog altijd mee. Ik kan het moeilijk loslaten (lacht).”

“Mensen vragen soms wat Playground nu eigenlijk is, maar in wezen is het simpel. Het festival draait rond drie parameters: kijkrichting, tijdsduur en groep versus individu. In de podiumkunsten liggen die parameters vast: je kijkt naar een podium, waar een voorstelling speelt met een vooraf bepaalde duur, en dat doe je in het gezelschap van anderen. In de beeldende kunst bepaal je die parameters zelf: jij beslist of en hoe je naar een werk kijkt, en hoe lang – gemiddeld 11 seconden, zo is gebleken. En dat doe je alléén. Op Playground vertrekken we vanuit de beeldende kunst, maar gaan we spelen met die parameters. Vaak ligt de kijkrichting bijvoorbeeld niet vast: toeschouwers kunnen plaatsnemen rond de performers of gewoon rondwandelen. Sommige performances hebben ook geen vast tijdsverloop: ze duren urenlang, en je stapt binnen en buiten wanneer je wilt.”

Zaalzicht performance Grace Schwindt op Playground Performance Festival 2018 in M Leuven, foto: Robin Zenner voor M Leuven

Voor de zeerveelste keer

“Het festival is elk jaar, maar we beginnen pas aan een nieuwe editie als de vorige achter de rug is. Da’s uitzonderlijk, want aan de meeste festivals gaan jaren voorbereiding vooraf. Rond nieuwjaar gaan we met ons drieën samenzitten – Eva en Lore Boon namens M, en ik namens STUK – en stellen we een longlist van namen op. De maanden daarna verfijnen we die lijst tot we er zowat 15 overhouden. Die verdelen we over de twee locaties, op een open manier: we kijken gewoon welke performance waar het beste past.”

“We vertrekken niet van een gemeenschappelijk thema, al zie je achteraf toch vaak een rode draad. We zoeken vooral naar evenwichten. Tussen beeldende kunst en podiumkunsten, tussen lokaal, nationaal en internationaal talent, tussen bekende namen en beloftes die we willen lanceren, tussen genders, tussen performances voor een niche en voor een breder publiek... Soms treden we op als coproducent: dan bieden we kunstenaars een werkplek en technische ondersteuning om iets nieuws te creëren. We programmeren ook performances die al elders te zien zijn geweest, maar we serveren geen opgewarmde kost. We streven naar zowat driekwart internationale of Belgische premières.”

“We zetten ook trajecten op, met kunstenaars die in verschillende edities terugkeren. Zoals buren, een kunstenaarsduo dat al voor de, euh, zeerveelste keer op Playground staat (lacht). Dit keer hebben we wel voor een andere insteek gekozen: geen nieuwe productie, maar een residentie van enkele weken die uitmondt in twee try-outs in STUK – één keer met livemuziek, één keer zonder. Twee keer anders, twee keer onaf.”

Knallende zwepen

“Highlights kiezen is lastig, maar in STUK kijk ik uit naar ‘Fléau’ van Agnès Geoffray: een korte performance waarin vijf spelers met zwepen knallen. Een verwijzing naar een ritueel waarmee ze in Zwitserland na de winter de boze geesten verjagen.”

“‘Stonework’, van Espen Hjort en Mees Borgman, is een duet voor een mens en een steen. Het werk sluit aan bij een tendens in de kunst om menselijke kenmerken toe te schrijven aan dingen, en omgekeerd. Fascinerend.”

“In M ben ik heel benieuwd naar de Belgische première van ‘IFIF’ van Emily Mast, een beeldend kunstenaar uit Californië. Ze legt een raster van 16 vierkante vakken op de vloer en voert daar samen met andere dansers een soort choreografie op uit. Ze reageren op elkaars bewegingen, maar de volgorde ligt niet vast, en ze wisselen soms ook van rol. Het resultaat is een combinatie van spontane en vooraf ingestudeerde moves. Dat klinkt misschien wat abstract, maar het zal veel bezoekers aanspreken, denk ik.”

“Maar ik kijk evengoed uit naar Ariane Loze, die de bezoekers van M uitnodigt om een rol te spelen in haar performance. Of naar Judith Van Oeckel, een rasechte Leuvense. Ze is opgeleid als danseres maar is ziek geworden, en nu verkoopt ze dansbewegingen. Als je wil weten hoe dat werkt: kom naar M!”

“En spring zeker ook eens binnen in STUK. We zijn sinds juni weer open, na een lange renovatie. Het gebouw staat er al meer dan honderd jaar, en het was flink verouderd. We hebben het klimaatbestendiger en toegankelijker gemaakt. Veel verlichting is vervangen door led, en voor het sanitair hoef je niet langer naar buiten. De verbouwing was wel een zware bevalling: eerst kwam corona, daarna de energiecrisis en de prijsstijgingen... Maar het is gelukt, en daar zijn we erg trots op. Al zeggen we het zelf: Leuven heeft voortaan het mooiste kunstencentrum van het land.”

'Fleau', Agnès Geoffray, performance, foto: © Manon Gallois

Deelnemende kunstenaars:

Emily Mast, Luísa Saraiva, Agnès Geoffray, buren, Dimitri Vangrunderbeek, Jivan van der Ende, Elize Charcosset, Wim De Pauw, Espen Hjort & Mees Borgman, Judith Van Oeckel, Ariane Loze, Alice Theobald, Meg Stuart, Diane Mahín & Manuel Groothuysen, Charlotte Bouckaert.