Boeten in Bretagne

Tot zover het maakproces. Maar ‘Vénus Parade’ is een performance: de beelden worden in processie door de straten gedragen.

Yvan: “Ja. Elk beeld zit op een draagstoel die door vier mannen of vrouwen door de straten wordt gedragen – we hebben de beelden bewust heel erg licht gemaakt. We hebben ons laten inspireren door ‘The Modern Procession’ van de Belgische kunstenaar Francis Alÿs. Tijdens een verbouwing van het MoMA in New York was een aantal werken tijdelijk verhuisd naar een depot. Toen de verbouwing afgerond was, heeft Alÿs reproducties van die werken in stoet naar het museum teruggebracht. De kunstenares Kiki Smith ging mee in een draagstoel. Een wonderlijk beeld, dat ons op het idee bracht om venussen op ware grootte te gaan maken. Het is kunst die door de openbare ruimte beweegt.”

Coco: “Met onze parade verwijzen we ook naar de zogeheten pardons bretons, boetprocessies uit Bretagne. Daarin worden heiligenbeelden door Bretoense dorpen en velden gedragen. Ze worden voorafgegaan door banieren met de naam van de heilige. Dat idee hebben we overgenomen, alleen staan op onze banieren de naam van het beeld, de vindplaats en de ouderdom – als een museumlabel op reuzenformaat.”

Yvan: “Die Bretoense boetprocessies worden muzikaal begeleid, en ook dat was een inspiratie. We hebben een dichter een liedtekst laten schrijven, en een componist bijpassende muziek. Die liedtekst is natuurlijk in het Frans, en dus hebben we hem speciaal voor de voorstelling in Leuven laten vertalen naar het Nederlands. Maar de vertaling heeft een heel andere ritmische structuur dan het origineel, en dus hebben we er meteen ook nieuwe muziek bij laten schrijven, in samenwerking met de mensen van Playground. Het zal ook voor ons een verrassing zijn hoe het straks gaat klinken. We willen onszelf niet met hem vergelijken, maar ’t is een beetje de aanpak van Merce Cunningham, de choreograaf. Die wilde zijn decors ook nooit op voorhand zien.”

Coco: “Voor de ‘Vénus Parade’ heb je een hoop mensen nodig: zes maal vier dragers, zes banierdragers, en dan nog eens zowat dertig zangers. Samen wel zestig man, en dat zijn allemaal vrijwilli­gers. De organisatoren van Playground rekruteren ze uit koren, uit conserva­toria... Zelf zijn we er straks ook bij: we volgen de parade en geven aanwijzingen aan de deelnemers.”

Meditatieve ervaring

Je had het al even over de soundscape die de beelden begeleidt. Daarvoor heb je samengewerkt met Harpo ’t Hart, een Nederlandse geluidskunstenaar.

“Harpo heeft gewerkt met geluiden die verwijzen naar de natuur, alleen zijn ze synthetisch nagebootst. Ze gaan ook in dialoog met het geluid dat de projectoren maken. Als je wat langer in de ruimte bent, hoor je dat: ze klinken wat kunstmatig, wat machinaal. Je zou kunnen zeggen dat ze geen ervaring reconstrueren, maar een herinnering construeren – net zoals de beelden dat doen. De beelden en geluiden worden trouwens allebei live gemixt.”

“Er zijn drie performers: Joris Perdieus, Alice Van der Wielen-Honinckx en ikzelf. We zijn overigens niet alleen performers, maar ook een beetje toeschouwers. Soms wandelen we rond, of gaan we zitten om samen met het publiek naar het werk te kijken.”

“Joris heeft de scenografie ontwik­keld – de vormgeving van de schermen en hun schikking in de ruimte. Hij heeft de schermen en de projectoren zo neergezet dat er een zachte, open architectuur ontstaat, waarin de beelden als het ware kunnen ademen.”

Jullie schuiven ook met de projectie­schermen. Met uiterst precieze, trage bewegingen – het lijkt wel een Japanse theeceremonie.

“Ja! Ik ben opgegroeid in een huis dat traditioneel Japans was ingericht. De Japanse cultuur benadert de dingen met veel aandacht en zorgvuldigheid, en dat heb ik als kind meegekregen. Die precisie is belangrijk in mijn werk. Ik heb ze nodig om een trage, intense kijkervaring te creëren. En het schuiven met schermen verwijst weer naar die constante veranderlijkheid van de wereld die ons omringt, en hoe we ons daar fysiek toe verhouden. ‘t Is bijna componeren.”

“Voor dat schuiven is er geen vooraf vastgelegde choreografie. De volgorde van de beelden heb ik samen met Alice wél precies vastgelegd, maar we kiezen ter plekke wanneer we ze tonen. Idem voor de soundscape – we hebben een databank van geluidsbestanden, maar we beslissen op het moment zelf wat we wanneer laten horen. Daardoor is elke performance anders dan de vorige.”

Kunnen de toeschouwers vrij in en uit lopen?

“Absoluut - de volledige performance duurt drie tot vier uur, da’s misschien toch een lange zit (lacht). Sommige mensen willen het helemaal meemaken, anderen vinden een halfuur lang genoeg. Maar je kan gerust even naar buiten gaan, de ervaring laten bezinken en daarna weer terugkomen.”

“Ik zal vooral blij zijn als mensen de tijd nemen om te kijken en te luisteren. We worden tegenwoordig overspoeld door snelle, drukke beelden die metéén onze aandacht vragen. ‘Glowachrome Garden’ wil een tegenwicht bieden. Als je de tijd neemt om de performance tot je te laten doordringen, je er echt op te concentreren, kan het geweldig rustgevend zijn. Dan wordt het haast een meditatieve ervaring.”