Welke rol kan een museum en kunstenwerking spelen in de maatschappij?

“Impact hebben op de samenleving: daar gaan we voor”

Welke rol kan een museum en kunstenwerking spelen in de maatschappij? M beantwoordt deze vraag in de nieuwe samenwerkings- en beheersovereenkomst met de stad Leuven. “Door deel uit te maken van het stedelijk netwerk willen we ons steentje bijdragen aan een duurzame en inclusieve stad.”

Een tikkeltje moe, maar vooral bijzonder tevreden. Zo kan je de sfeer samenvatten die heerst rond de tafel waar we hebben afgesproken om het te hebben over de nieuwe richting die M Leuven inslaat. De voorbije periode werd er achter de schermen immers hard gewerkt aan de nieuwe samenwerkings- en beheersovereenkomst met de Stad Leuven die in voege treedt op de dag van onze afspraak. Daarin gaat het explicieter dan ooit over hoe M impact wil hebben op stad en maatschappij. Wij spraken erover met Peter Bary, directeur algemeen beheer van M, Sigrid Bosmans, directeur samenleving, Bert Cornillie, cultuurschepen en voorzitter, en Lore Boon die als staf beleid en strategie de directie ondersteunde bij het intensieve traject.

Wat het centrale doel is van het nieuwe plan? Samen maatschappelijke verandering genereren in partnerschap met de stad, klinkt het eensluidend rond de tafel. Daarbij wil M zowel bestaande projecten binnen de werking verduurzamen en beter zichtbaar maken, als dat er samen met het stedelijke middenveld nieuwe lijnen worden uitgezet. “Een museum bedient niet alleen bezoekers, maar beschikt over een diverse werking die niet altijd bekend is bij het brede publiek,” steekt Bert Cornillie van wal. “Deze overeenkomst expliciteert de visie hierachter. We zochten daarnaast een betere vertaling van de mogelijkheden van wat een museum kan zijn. Een bescheiden voorbeeld daarvan is dat we deze zomer tijdens de hitte heel snel hebben kunnen communiceren dat je bij M je gratis terecht kon voor verkoeling.”

De nieuwe overeenkomst loopt vanaf nu tot en met 2031. Wat is het verschil met de vorige?

Peter Bary: “Sinds de opening van M in 2009 is dit de vierde beheersovereenkomst. Om het met een metafoor te zeggen: we zijn de voorbije jaren groot geworden en zitten nu in een soort van adolescentie. De eerste overeenkomst stond in het teken van de oprichting, daarna draaide het vooral rond de consolidatie van het museum. Vandaag zijn we toe aan een samenwerkingsovereenkomst die veel uitgebreider is en gaat over een waardenkader dat we delen met het brede beleid van de stad. En uiteraard kijken we naar 2030, wanneer Leuven culturele hoofdstad wordt van Europa. Natuurlijk gaan we voor een mooi en sterk internationaal tentoonstellingsprogramma, maar we zijn bewust op zoek gegaan naar een bredere definitie van wat impact kan zijn. Bezoekersaantallen zijn belangrijk, maar er zijn ook andere criteria om te bepalen of je goed bezig bent.”

Peter Bary, directeur algemeen beheer van M, Sigrid Bosmans, directeur samenleving, Bert Cornillie, cultuurschepen en voorzitter, en Lore Boon, staf beleid en strategie de directie — Josefie Tondeleir voor M Leuven

Om tot dit nieuwe kader te komen, spraken jullie met een heleboel organisaties en stedelijke partners. Hoe ging dat in zijn werk?

Lore Boon: “M wordt niet alleen door de Stad Leuven gesubsidieerd maar ook door Vlaanderen als landelijk museum binnen erfgoed en kunsten. We ondersteunen dus zowel levende kunstenaars als dat we zorg dragen voor het verleden. We zagen deze nieuwe overeenkomst als een kans om al die functies dichter bij elkaar te brengen. Heel concreet keken we per impactthema met verschillende partners wat we kunnen betekenen. Rond het thema inclusie organiseerden we bijvoorbeeld een denkdag met allerlei partners zoals de dienst diversiteit van de stad, buurtwerkingen, maar ook culturele spelers zoals de bib of museum PARCUM enzovoort. Samen bepaalden we welke doelstellingen we kunnen formuleren, hoe we structureler kunnen samenwerken en of onze acties wel de juiste zijn.”

Sigrid Bosmans: “Wij kunnen wel vanalles bedenken rond die thema’s, maar sommige stedelijke partners zijn daar sterker in dan wij. Door onze competenties en sterktes samen te leggen met die van partnerorganisaties hebben wij onze doelstellingen verfijnd. Bovendien is het de bedoeling dat we met regelmaat samen zitten om eventueel bij te sturen waar nodig. Veeleer dan hokjes afvinken, willen we leren hoe we de beoogde veranderingen kunnen waarmaken.”

Hebben jullie voorbeelden van projecten die dat soort van verandering genereren?

Peter Bary: “Ik denk spontaan aan ons project met de Leuvense basisschool Mater Dei, waarbij M is gaan functioneren als extra leeromgeving. Kinderen die deel uitmaken van de gemeenschap van nieuwkomers maakten kennis met muzische methodes die niet per se taalgedreven zijn. Dat heeft een positief effect op hun welzijn. De nieuwe beheersovereenkomst is erop gericht om zulke waardevolle projecten te verduurzamen en ervoor te zorgen dat andere organisaties vergelijkbare trajecten kunnen ontwikkelen.”

Sigrid Bosmans: “Een ander voorbeeld zijn onze kunsteducatieve projecten voor families in de tuin van M, of de kennis rond werken met kunstenaars die we zullen delen met COBRA, de intergemeentelijke samenwerking voor cultuur in Oost-Brabant.”

De nieuwe overeenkomst met de stad heeft het expliciet over een partnerschap tussen M en het beleid. Blijft er nog genoeg ruimte voor autonomie?

Sigrid Bosmans: “Natuurlijk is dat een zeker spanningsveld waarbinnen we opereren: je wil niet geïnstrumentaliseerd worden. Maar we hebben samengewerkt op basis van een groot vertrouwen.”

Bert Cornillie: “We hebben in Leuven een sterk DNA van samenwerken en aftoetsen en dat is ook nu weer gebleken. Ik vind het mooi om te zien dat een grote instelling als M een rol wil spelen in de stad. Wij vinden het op onze beurt logisch dat de organisatie dat doet vanuit haar eigenheid, voor ons als stad staat de artistieke autonomie niet ter discussie.”