Achter de schermen: de boekenmakers

Achter de schermen

De boekenmakers

Bij de meeste tentoonstellingen van M hoort een publicatie: een boek over de werken of de kunstenaar. Medewerker Babette Rummens legt uit hoe die tot stand komt, stap voor stap.

Wij geven tentoonstellingen een tweede leven

Babette Rummens

Medewerker tentoonstellingen

“Onze tentoonstellingen duren meestal iets van een half jaar, maar met onze publicaties geven we ze een tweede leven. Tegelijk zijn die boeken een visitekaartje, ook voor het museum als wetenschappelijke instelling. We kunnen ermee naar andere musea en curatoren gaan en tonen: dit zijn de projecten die wij al op touw hebben gezet. Bij hedendaagse kunstenaars is het ook een manier om hun werk onder de aandacht te brengen, omdat we natuurlijk heel erg achter hen staan. Soms wordt een boek ook een kunstobject op zichzelf, omdat het werk toont dat niet op een andere manier getoond kan worden, of omdat de kunstenaar er nieuwe schetsen of tekeningen aan heeft toegevoegd. En voor mensen die niet op de tentoonstelling geraakt zijn, is zo’n publicatie natuurlijk ook een tweede kans.”

Elisa Maenhout voor M Leuven — © Elisa Maenhout

Concept

“Boeken over oude kunst volgen vaak een wat andere weg dan boeken over hedendaagse kunst. Meestal bundelen ze wetenschappelijke artikels die speciaal voor de publicatie zijn geschreven. Het is dan zaak te bepalen welke onderwerpen we belichten – meestal doen de curatoren dat. Bij hedendaagse kunst kan je met de kunstenaar samenwerken. Vaak heeft die een heel sterke visie, en komt het eropaan die visie tot stand te helpen brengen.”

Wie doet wat?

“Meestal werken we samen met een uitgeverij. We spreken dan een duidelijke taakverdeling af: wat leveren wij precies aan, en wat doen zij. Maar ter gelegenheid van de expo van Els Nouwen gaan we nu een publicatie in eigen beheer maken. Dat heeft M al eerder gedaan, maar voor mij is het de eerste keer. Het houdt in dat we zelf moeten zorgen voor alles: teksten, beelden en vormgeving natuurlijk, maar ook papierkeuze, druk, distributie, ISBN-nummer aanvragen…”

Materiaal verzamelen

“Voor oude kunst schrijven experts van binnen en buiten M de teksten. De beelden verzamelen is een serieuze klus: de auteurs geven door welke foto’s ze precies willen. Wij vragen dan de beelden en beeldrechten op bij de instellingen waar de werken bewaard worden – vaak zijn dat bruikleengevers. Bij hedendaagse kunstenaars loopt dat over het algemeen wat makkelijker: die werken meestal samen met vaste fotografen of een galerie en kunnen de beelden meer als één geheel aanleveren. Ze weten vaak ook welke auteurs ze willen: mensen die heel goed over hun werk kunnen spreken of schrijven. Bij oude kunst lezen de curatoren alles na, bij hedendaagse kunst is dat de curator en de kunstenaar. En wij doen zelf ook nog eindredactie. Voor Nederlandse teksten neem ik die vaak voor mijn rekening, voor andere talen zoeken we een externe eindredacteur.”

Vormgeving

“Als al het materiaal klaar is – teksten geredigeerd, beelden gekozen – dan kan de vormgever de pagina’s beginnen te zetten. Bij oude kunst heeft M zelf een belangrijke inbreng, bij hedendaagse kunst is de kunstenaar minstens even bepalend. Kunstenaars zijn sowieso heel visueel ingesteld, dus voor hen is dat een wezenlijk aspect. We proberen er daarom echt op te letten dat de relatie tussen kunstenaar en vormgever goed zit. Dat er een klik is, want niet iedere vormgever past bij iedere kunstenaar. Op het eind checkt een beeldcorrector ook nog de kleurechtheid van de foto’s: de kleuren in de publicatie moeten precies dezelfde zijn als de kleur van de kunstwerken.”

Drukproef en druk

“Eerst krijgen we de kleurproeven: alle foto’s naast elkaar afgedrukt. Die checken we dan met de curator of de kunstenaar. Als de kleuren goed zitten, volgt er een proefdruk, nog niet gebonden, en zonder cover, maar wel al op het juiste papier. Die controleren we grondig, en als alle foutjes eruit zijn, kan het boek naar de drukker.”

Distributie

“We organiseren meestal een boeklancering – voor de liefhebbers meteen de eerste gelegenheid om een exemplaar te kopen. Als we met een uitgever werken, zorgt die voor de distributie. Voor publicaties in eigen beheer moeten we zelf op zoek naar een distributeur. Die zorgt ervoor dat het boek overal terechtkomt waar er interesse is, ook in het buitenland: musea, gespecialiseerde boekhandels… Hier bij M verkopen we onze publicaties in Barbóék in M op de benedenverdieping. Heel plezierig: we weten van de uitbaters en van onze onthaalmedewerkers dat er véél vraag naar is.”