Kennis en kunst: hoe M samenwerkt met KU Leuven

Kennis en kunst

Hoe M samenwerkt met KU Leuven

Van advies bij tentoonstellingen tot blokruimte voor studenten: M werkt op allerlei vlakken samen met KU Leuven. We konden erover spreken met Luc Sels, rector van de universiteit, en Eva Wittocx, curator en afdelingshoofd hedendaagse kunst bij M.

De begroeting is hartelijk: de rector en de curator kennen elkaar al een hele tijd.

Eva: "We hebben elkaar voor het eerst ontmoet op de Biënnale van Venetië in 2017. Jij was toen net rector."

Luc: "Ja, dat was tijdens de eerste dagen van mijn mandaat. Ik probeer bij elke buitenlandse trip even tijd te maken voor een museumbezoek – het liefst in m’n eentje, ’s ochtends vroeg of net voor sluitingstijd, als er weinig volk is. Maar de Biënnale was toch wel een openbaring."

"Het Belgisch paviljoen op de Biënnale was ingericht door Dirk Braeckman – ik ben een fan. In mijn kantoor hangt een werk van hem: ‘F.I.-I.G.-17’, gemaakt naar aanleiding van de Biënnale. Bijna iedereen denkt dat het een potloodgravure is, maar het is een foto."

"Fotografie is mijn eerste liefde, in de kunst toch (lacht). Mijn vader was fotografiedocent aan de academie van Aarschot, ik ben bij wijze van spreken opgegroeid in zijn donkere kamer. Kijken naar een foto, opgaan in de details, inspireert me. En op moeilijke momenten, en die zijn er in die 7 jaar als rector regelmatig geweest, geeft het me rust."

Portret van Luc Sels, rector bij KU Leuven, en Eva Wittocx, curator en afdelingshoofd hedendaagse kunst bij M — © Aurélie Geurts voor M Leuven

Proeftuin

Maar we zouden het hebben over de samenwerking tussen M en KU Leuven. Die is verrassend breed.

Eva: "Studenten kunnen in M komen blokken of stage doen. In het kader van de Museumnacht hebben we studenten onlangs een opleiding gegeven om andere studenten in M rond te leiden. Omgekeerd schrijven enkele van onze medewerkers een doctoraat met een prof van KU Leuven als promotor."

"Het museum zelf is soms een proeftuin voor wetenschappelijke experimenten. Zoals het eyetracking-onderzoek van professor Wagemans en zijn Laboratorium voor Experimentele Psychologie. Zij hebben aan de hand van onze collectiepresentaties proefondervindelijk getest hoe mensen naar kunst kijken."

Luc: "De universiteit is ook de wetenschappelijke partner van M voor grote tentoonstellingen: Bouts, ‘Verbeelding van het universum’, Arenberg… Onze medewerkers geven dan advies en ondersteuning – niet alleen vanuit Letteren of Architectuur, maar ook vanuit onze Faculteit Wetenschappen. Ik sta er soms versteld van hoeveel samenwerkingen er zoal lopen. Dat hoeven wij niet te sturen vanuit het rectoraat, dat gebeurt spontaan."

"En dan is er nog het toeleidingsbeleid. Met de cultuurkaart van KU Leuven kunnen onze studenten en medewerkers gratis naar M. Lang niet iedereen gaat daarop in, maar je merkt wel dat excellentie in de wetenschap en excellentie in de kunst vaak dicht bij elkaar liggen."

Feestjaar

Luc: "In 2025 vieren we dat KU Leuven 600 jaar bestaat, Eind dat jaar hopen we ons nieuwe Vesaliusmuseum te kunnen openen, en M is daarin een waardevolle gesprekspartner. Zij kunnen ons veel leren over hoe je met collecties omgaat, of over hoe je kostbare werken tentoonstelt."

Eva: "De twee musea zullen mekaar niet in de weg zitten, maar juist aanvullen. Bij M kan je kijken naar kunst, het Vesaliusmuseum zal vooral draaien rond wetenschap, het lichaam en zorg."

Luc: "Ik wil nog niet te veel verklappen over ons feestjaar, maar ik kan wel al meegeven dat de relatie tussen kunst en wetenschap de rode draad is in het programma. We werken aan een route langs permanente hedendaagse kunstwerken in de stad. In het feestjaar zullen we die route in samenwerking met een gastcurator uitbreiden met nieuwe werken. Onlangs hebben we op de Hertogensite al een prachtige totem van Jaume Plensa ingehuldigd. De selectie gebeurt deels in de Commissie Actuele Kunst van KU Leuven. Eva is daar namens M lid van."

"M draagt ook bij tot de culturele uitstraling van de stad. Als wij buitenlandse professoren willen aantrekken, kijken die lang niet alleen naar de status van de universiteit, maar ook naar wat de stad en de regio te bieden hebben. Het culturele aanbod weegt zwaar door. Ook daarom is M belangrijk voor ons."

Jaume Plensa, ‘The four elements’, 2024 © de kunstenaar, foto: KU Leuven, Rob Stevens

Blijven zoeken

M en KU Leuven vinden elkaar ook in gemeenschappelijke waarden.

Eva: "We leven in een tijd waarin veel mensen wantrouwen wat ze zien en horen. Bij M dagen we onze bezoekers uit om kritisch te kijken. Zo leggen we bij elke tentoonstelling en collectiepresentatie linken tussen oude en hedendaagse kunst. Om vanuit actuele thema’s naar beelden van vroeger te kijken, en omgekeerd: om historisch reliëf te geven aan wat er vandaag leeft."

Luc: "Ja, dat vond ik ook zo boeiend aan de Bouts-tentoonstelling. Wat toont een kunstenaar en wat niet? Wat zegt een beeld over het ideeëngoed van de tijd waarin het gemaakt is? Die expo liet zien hoe je een historische collectie kan inzetten om het bewustzijn te versterken."

"Dat brengt me terug bij de verwantschap tussen kunst en wetenschap. Ze vertrekken allebei vanuit nieuwsgierigheid, van blijven zoeken, je visie telkens weer bijstellen. Elke hypothese kan een dag later ontkracht worden. Dat zie je ook in de kunst, denk ik."

Eva: "Helemaal mee eens. Veel mensen zien kennis en kunst als gescheiden werelden. In Leuven bewijzen we het tegendeel."