Ricardo Brey

In Motion

Wie het atelier van Ricardo Brey (°1955, Havana) binnenstapt, betreedt een ruimte waarin zijn blik op de wereld tastbaar wordt. Wat hij leest, vindt, bewaart of herinnert, groeit uit tot tekeningen, sculpturen, assemblages en installaties waarin tradities, kennissystemen en persoonlijke geschiedenissen elkaar raken.

Breys werk opent zich zelden in één beweging. Aan de buitenkant kan een vorm stil, gesloten of eenvoudig lijken. Maar kom je dichterbij, dan ontdek je een gelaagde wereld van beelden, materialen en symbolen. Zijn praktijk ontvouwt zich als een geheel van microkosmossen waarin verbeelding, materie, spiritualiteit en geschiedenis met elkaar zijn verweven.

Ricardo Brey verwierf bekendheid als lid van Volumen I, een invloedrijke avant-gardegroep die eind jaren 1970 en begin 1980 mee vorm gaf aan een nieuwe generatie Cubaanse kunstenaars na de Revolutie. Zijn deelname aan Documenta IX betekende een scharniermoment in zijn carrière en was de aanleiding voor zijn verhuizing naar Europa. Sinds 1990 woont en werkt Brey in Gent, vanwaar hij een internationaal parcours uitbouwde met tentoonstellingen op onder meer de Biënnale van Venetië, in het S.M.A.K. en het M HKA.

In zijn werk onderzoekt Brey fundamentele vraagstukken rond de oorsprong van de mens en onze plaats in de wereld. Caribische, Afrikaanse en Europese invloeden vloeien samen tot een eigen visuele taal, sterk geworteld in de syncretische tradities van de Afro-Cubaanse cultuur. Daarbij verbindt hij westerse en niet-westerse beeldtalen, spirituele systemen, mythologieën en gevonden objecten die in zijn werk een nieuwe betekenis krijgen.

Ricardo Brey magazine — © Kimberley Dhollander (Evenbeeld) voor M Leuven

Tegelijk kijkt Brey kritisch naar de geschiedenis van de menselijke nieuwsgierigheid en het verlangen om te verzamelen en classificeren. In zijn werk verwijst hij naar figuren als ontdekkingsreiziger Alexander von Humboldt en bioloog Charles Darwin. Hij zet die referenties in om de westerse narratieven te bevragen die de wereld hebben benoemd, geordend en toegeëigend. Wat betekent het om kennis te verzamelen? Welke stemmen krijgen een plek in een archief, en welke niet? Brey stelt daar geen gesloten systeem tegenover, maar een open, veelstemmige benadering.

M Leuven nodigt Ricardo Brey uit voor een grote solotentoonstelling met werk van zijn vroegste periode in Cuba tot recente creaties. De tentoonstelling volgt geen rechte lijn, maar de vertakkende beweging van zijn oeuvre. In M verschijnt zijn werk als een poëtisch archief van mogelijke werelden. Geen encyclopedie die orde schept, maar een constellatie waarin elk object een opening vormt.

Ralph Collier, curator